Koortslip: wat moet je weten

Een koortslip, ook wel herpes of koortsblaasjes genoemd, zijn groepjes kleine, met vocht gevulde blaasjes. De blaasjes komen meestal voor in clusters op de lip en rond de mond. Voorafgaand aan een uitbraak voel je vaak een tintelend gevoel of een stekende pijn. Vervolgens verschijnen de blaasjes, die meestal openbarsten, gaan lekken, korstjes vormen en na enkele dagen tot twee weken verdwijnen. Als je een koortslip niet behandelt, duurt deze meestal 7-10 dagen, maar kan hij tot twee weken aanhouden. Hoewel er geen remedie is voor een koortslip, kun je de pijn en de ernst van de uitbraak onder controle houden en het genezingsproces versnellen.

Een koortslip wordt veroorzaakt door een virus, het herpes-simplexvirus type 1 (HSV-1). Er zijn twee soorten herpes-simplexvirussen: HSV-1 en HSV-2. Het eerste type is verantwoordelijk voor herpes labialis, een herpes rond de mond, meestal op de lippen. Dit type herpes wordt gewoonlijk koortslip of koortsblaasje genoemd, terwijl HSV-2 genitale herpes veroorzaakt. Over het algemeen is herpes een huiduitslag en slijmvliesontsteking die wordt gekenmerkt door roodheid van het getroffen gebied, gevolgd door blaarvorming. Die blaasjes kunnen openbarsten en zo tot korstvorming leiden.

De primaire infectie met het koortslipvirus vindt meestal plaats vóór de leeftijd van 20 jaar, waarbij zelfs baby's van 6 maanden al besmet kunnen raken. Er zijn verschillende manieren om besmet te raken: direct contact met het virus via speeksel, door zoenen of het delen van persoonlijke voorwerpen, of door huid-op-huidcontact. Het is belangrijk om te weten dat iemand met het virus op elk moment besmettelijk kan zijn, met of zonder een uitbraak van een koortslip. Het herpesvirus komt het lichaam binnen via een wondje in de huid rond of in de mond. Binnen enkele dagen treedt dan een uitbraak op. Na deze eerste infectie blijft het virus inactief in de zenuwcellen van het gezicht. Bij ongeveer een derde van de mensen kan het virus ‘ontwaken’ of opnieuw actief worden, waardoor er terugkerende herpes ontstaat. Wanneer het virus opnieuw actief wordt, verspreidt het zich via de zenuwen naar de huid, waar het een koortslip veroorzaakt: blaasjes rond de lippen, in de mond of, in ongeveer 10% van de gevallen, op de neus, kin of wangen.

Een koortslip kan worden beïnvloed door stress, waaronder emotionele stress, vermoeidheid, slaapgebrek, een verzwakt immuunsysteem, een ziekte met infectie of koorts, een operatie zoals een tandheelkundige ingreep, lokaal huidletsel, hormonale veranderingen zoals menstruatie of het gebruik van anticonceptiepillen, en zelfs door blootstelling aan zon of wind. Als je last hebt van een koortslip, kun je een dagboek of logboek bijhouden om dingen te noteren, zoals activiteiten, ziektes en gebeurtenissen in je leven, om te bepalen wat er aan de opstoot voorafging. Dat kan je helpen om de mogelijke triggers voor de uitbraak te beperken. Bij mensen met terugkerende opstoten komen deze doorgaans minder dan drie keer per jaar voor en neemt de frequentie van de opstoten over het algemeen af na verloop van tijd.

Ja, dat klopt. Meestal wordt een koortslip van persoon tot persoon overgedragen door nauw contact, zoals zoenen, maar je kunt het ook oplopen door voorwerpen aan te raken waarop het virus aanwezig is, zoals handdoeken, bestek of scheermesjes. Je kunt anderen besmetten vanaf het moment dat je de eerste tintelingen of andere tekenen van een opkomende koortslip voelt, totdat deze volledig is genezen. De algemene aanname dat een koortslip niet besmettelijk is zodra er een korstje op zit, is dus onjuist. Helaas is een koortslip besmettelijk, zelfs als ze niet zichtbaar is, omdat je het virus ook kunt overdragen op andere mensen terwijl het inactief is.

Wanneer iemand voor het eerst met het virus in aanraking komt, ontstaat er meestal binnen enkele dagen een koortslip. De tekenen en symptomen kunnen variëren, afhankelijk van of het de eerste uitbraak is of een recidief, waarbij het laatste meestal minder ernstig is. Een koortslip komt vaak terug op dezelfde plek als voorheen en de ontwikkeling van een koortslip verloopt doorgaans in vijf stadia gedurende een periode van 7-10 dagen. De vroege stadia zijn het meest pijnlijk en gevoelig.

De eerste tekenen van een beginnende koortslip zijn meestal een tintelend, jeukend of branderig gevoel rond de mond. Vervolgens verschijnen er blaasjes gevuld met vocht. Het is goed om te weten dat blaasjes zich meestal rond de mond en neus vormen, maar overal op het gezicht kunnen verschijnen. De meeste mensen merken dat een koortslip begint na specifieke triggers, meestal koud weer of stress.

Tussen opstoten door verstopt HSV-1 zich in je zenuwcellen, waardoor het nooit helemaal genezen is. Na de eerste infectie blijft het virus de rest van je leven in de zenuwcellen van je gezicht zitten. Hoewel spontane recidieven mogelijk zijn, kan een breed scala aan interne en externe triggers ervoor zorgen dat het virus uit zijn slapende toestand ontwaakt en zich snel vermenigvuldigt, wat leidt tot een opstoot van een koortslip. Deze triggers kunnen niet worden veralgemeend, omdat ze voor iedereen anders kunnen zijn. Dit betekent dat bepaalde gebeurtenissen in je leven het virus kunnen activeren en kunnen leiden tot een terugkerende opstoot van een koortslip. Weten wat bij jou een opstoot veroorzaakt, is een belangrijke stap om de keren dat je een koortslip krijgt, onder controle te houden.

Aangezien het virus na de eerste uitbraak nooit meer uit je lichaam verdwijnt, kan het niet worden genezen, maar de symptomen kunnen wel worden behandeld. Tot enkele uren of een dag voordat de koortslip verschijnt, voel je waarschijnlijk een tintelend of jeukend gevoel rond de lippen.

Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip kunnen helpen om te voorkomen dat een koortslip en korstvorming ernstiger worden, en om een snelle genezing in de hand te werken: ze bevatten actieve hydrocolloïdgeltechnologie die is ontwikkeld om een koortslip snel te genezen. Omdat deze patches zijn ontworpen om discreet te zijn, voorkomen Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip bovendien dat je je beschaamd moet voelen in het openbaar[2]. Je kunt deze patches in elk stadium van een opstoot gebruiken. Het algemene principe blijft: hoe eerder, hoe beter. Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip helpen niet alleen je koortslip snel te genezen, maar verlichten ook de pijn en vermindert het risico op besmetting van het wondje. Door een beschermende barrière te vormen, helpt de pleister effectief het risico op verspreiding van het virus naar andere mensen te verminderen. Deze patches zijn zeer effectief gebleken voor de behandeling van herpes labialis en beschermen tegelijkertijd je wondje tegen externe omgevingsfactoren.

Een andere optie is het gebruik van antivirale geneesmiddelen om de vermenigvuldiging van het virus te stoppen en zo de ontwikkeling van een koortslip te voorkomen, of in ieder geval de omvang en de genezingstijd te verminderen. Antivirale middelen voor de behandeling van een koortslip zijn meestal verkrijgbaar in de vorm van pillen of crèmes.