Ga naar de hoofdinhoud
Koortslip
Preventie
Behandelingen

Tips voor het voorkomen en behandelen van een koortslip

illustration of virus

Een koortslip, ook wel herpes of koortsblaasjes genoemd, zijn groepjes kleine, met vocht gevulde blaasjes. De blaasjes komen meestal voor in clusters op de lip en rond de mond. Voor een opstoot voel je vaak een tintelend gevoel of een stekende pijn. Vervolgens verschijnen de blaasjes, die meestal openbarsten, gaan lekken, korstjes vormen en na enkele dagen tot twee weken verdwijnen. Als je een koortslip niet behandelt, duurt deze meestal 7-10 dagen, maar kan tot twee weken aanhouden. Hoewel er geen remedie is voor een koortslip, kun je de pijn en de ernst van de opstoot onder controle houden en het genezingsproces versnellen.

Ga naar:

Overzicht van een koortslip

Een koortslip wordt veroorzaakt door een virus, het herpes-simplexvirus type 1 (HSV-1). Er zijn twee soorten herpes simplex-virussen: HSV-1 en HSV-2. Het eerste type is verantwoordelijk voor herpes labialis, een herpes rond de mond, meestal op de lippen. Dat type herpes wordt vaak koortslip of koortsblaasje genoemd, terwijl HSV-2 genitale herpes veroorzaakt. Over het algemeen is herpes een huiduitslag en slijmvliesontsteking die wordt gekenmerkt door roodheid van het getroffen gebied, gevolgd door blaarvorming, die kunnen openbarsten en zo tot korstjes leiden.

Een koortslip kan niet alleen irritant zijn, maar ook gênant met sociale en emotionele gevolgen. In extreme gevallen kan het leiden tot sociaal isolement. Als je last heb van een koortslip, ben je niet de enige. Ongeveer twee derde van de mensen onder de 50 jaar is besmet met het herpes-simplexvirus type 1 (HSV-1), het virus dat verantwoordelijk is voor een koortslip[1].

In Europa komt dat neer op iets meer dan 200 miljoen vrouwen (69%) en 187 miljoen mannen (61%). De infectie verloopt meestal asymptomatisch, maar kan milde symptomen of pijnlijke blaasjes veroorzaken.

Cold sore on lip

Vrouw met een koortslip op haar lip

Is een koortslip besmettelijk?

Een koortslip is besmettelijk vanaf de eerste symptomen tot ze verdwijnen.

Vanaf dag 1 of 2 wordt de koortslip gevuld met het virus dat zich verspreidt via speeksel, huidcontact of door het aanraken van een voorwerp dat wordt gehanteerd door een persoon die met het virus is besmet.

Je kunt het virus doorgeven, zelfs als je nog geen duidelijke symptomen van een koortslip hebt. Dat is echter veel minder waarschijnlijk dan wanneer het contact plaatsvindt als de koortslip al is doorgebroken. Het vocht in de blaasjes bevat het virus, waardoor de koortslip besmettelijker is als er vocht uit de blaasjes sijpelt.

De eerste episode van een koortslip komt meestal twee tot twintig dagen na het contact met een besmette persoon.

Hoelang is een koortslip besmettelijk?

Een koortslip is besmettelijk totdat ze volledig is verdwenen. Dat duurt ongeveer twee weken.

Een koortslip is het meest besmettelijk als er vocht uit het blaasje komt. Wanneer de koortslip opgedroogd is, neemt het risico op besmetting aanzienlijk af.

Dat betekent niet dat de koortslip niet langer besmettelijk is. De korst kan door eten of lachen worden gebroken waardoor er vloeistof kan uit lekken.

Kan ik een koortslip doorgeven aan andere mensen?

Een koortslip kan gemakkelijker worden overgedragen wanneer je een opstoot hebt en er actieve wondjes of blaasjes op de huid aanwezig zijn.

Het herpesvirus kan zich echter nog steeds verspreiden, zelfs als er geen tekenen of symptomen zijn.

Een koortslip is het meest besmettelijk wanneer er vocht uit de blaasjes sijpelt.

Hoe kun je minder besmettelijk zijn?

Beperk het contact met de letsels tot een minimum. Was altijd je handen na contact met een koortslip om te voorkomen dat het virus zich van de ene plaats naar de andere verspreidt, zoals de ogen, neus of vingernagels.

Totdat de koortslip en de korsten ervan zijn verdwenen, moet je jezelf en anderen beschermen tegen besmetting.

Lucht- en waterdichte medische pleisters, zoals Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip kunnen de verspreiding van het virus naar een ander deel van je lichaam helpen voorkomen en beschermen ook de mensen in je omgeving.

Hoelang duurt een koortslip?

Als je een koortslip niet behandelt, duurt deze meestal 7-10 dagen, maar ze kan tot twee weken aanhouden.
Als iemand voor het eerst het virus oploopt, breekt een koortslip meestal binnen een paar dagen door. De tekenen en symptomen kunnen verschillen, afhankelijk van of het de eerste keer is, of dat je nog al eens een koortslip hebt gehad, waarbij het laatste meestal minder erg is. Een koortslip komt vaak terug op dezelfde plek als ervoor en de ontwikkeling van een koortslip verloopt meestal in vijf fasen gedurende een periode van 7-10 dagen. De eerste fasen zijn het pijnlijkst en het gevoeligst.

Wat zijn uitlokkende factoren (triggers) om een koortslip te ontwikkelen?

Na een eerste besmetting met het virus, blijft het meestal inactief in het lichaam. Maar soms kan het virus geactiveerd worden door bepaalde uitlokkende factoren, waardoor een koortslip gevormd wordt. Volgende factoren kunnen een uitbraak van een koortslip activeren:

Persoonlijke omstandigheden
  • Ziekte: koorts, griep of kou
  • Trauma en stress, inclusief fysieke spanning en emotionele stress
  • Vermoeidheid of gebrek aan slaap
  • Hormonale veranderingen, vooral tijdens de menstruatie of bij het innemen van anticonceptiepillen
  • Kleine verwondingen zoals scheurtjes in de lippen
  • Een verzwakt immuunsysteem door een ongezonde levensstijl (roken, alcohol en slechte voeding) of door bepaalde medicijnen zoals chemotherapie.
Externe omstandigheden
  • Excessieve blootstelling aan de zon: kunstmatig zonlicht en uv-licht
  • Blootstelling van de huid aan extreme weersomstandigheden (hitte, kou of wind)

Reactivering van het virus

Een besmetting met het HSV-1 virus, veroorzaakt meestal een eerste uitbraak van een koortslip. Na die uitbraak, blijft het virus levenslang in het lichaam aanwezig, en zolang het in het lichaam “slaapt”, zal het geen nieuwe uitbraken veroorzaken.

Veel factoren kunnen echter het virus wakker maken, waardoor het zich begint te vermenigvuldigen en te verspreiden. Tegelijkertijd bestrijdt het immuunsysteem het virus dat ontstekingen (pijn en roodheid) veroorzaakt.

Preventieve maatregelen

De meeste uitlokkende factoren kunnen niet volledig vermeden worden, of zijn moeilijk te vermijden. Maar je kunt proberen je gewoontes te veranderen om het risico op reactivering van het virus te verminderen.

Het beheersen van je stress door middel van sport, meditatie en yoga, of gewoon tijd voor jezelf nemen zijn slechts enkele manieren om nieuwe opstoten te voorkomen.

Als de seizoenen veranderen, kunnen je lippen heel snel uitdrogen en barsten. Ze hydrateren met een balsem is de beste verdediging tegen gebarsten lippen. Als de zon een koortslip veroorzaakt, kan een lippenbalsem met zonnebrandcrème (SPF 15 of hoger) nog beter zijn.

Zelfkennis

De uitlokkende factoren kennen en herkennen is een enorme troef om met een koortslip om te gaan. Je kan hiervoor een dagboek bijhouden om je stressniveau, gebeurtenissen die je dagelijkse leven markeren, je eet- en slaapgewoontes, enz. te noteren.

Door de gebeurtenissen te identificeren die nieuwe opstoten uitlokken, kan je proactief optreden om deze in de toekomst te voorkomen.

Hoe ziet het begin van een koortslip eruit?

De eerste tekenen van een beginnende koortslip zijn meestal een tintelend, jeukend of branderig gevoel rond de mond. Vervolgens verschijnen er blaasjes gevuld met vocht. Het is goed om te weten dat blaasjes zich meestal rond de mond en neus vormen, maar overal op het gezicht kunnen verschijnen. De meeste mensen merken dat een koortslip begint na specifieke triggers, meestal koud weer of stress.

  • Fase 1: Tintelende fase

    Bij meer dan 85% van de mensen met een koortslip begint een opstoot vaak met symptomen zoals een tintelend gevoel, een trekkerig gevoel, pijn of jeuk rond de lippen. Die fase duurt 1-2 dagen. Meestal wordt het tintelende gevoel ervaren rond het gebied waar de koortslip zal verschijnen. Het gebied begint dan op te zwellen en rood te worden en kan pijnlijk aanvoelen bij aanraking. Onthoud dat een koortslip besmettelijk is vanaf het moment dat je voor het eerst tintelingen of andere tekenen van een koortslip voelt, omdat het virus zich dan al heeft vermenigvuldigd.

  • Fase 2: Blaasjesfase

    Binnen 48 uur na de eerste fase verschijnen er clusters van rode, met vocht gevulde blaasjes. Dat is het gevolg van het ontwaken en vermenigvuldigen van het virus en het feit dat je lichaam begint terug te vechten. De blaasjes beginnen zich te vullen met heldere vloeistof. Die vloeistof is heel besmettelijk, omdat ze het koortslipvirus (HSV-1, herpes-simplexvirus type 1) bevat. Als het blaasje openbarst, komt de besmettelijke vloeistof vrij, wat kan leiden tot infectie van andere delen van je lichaam of andere mensen.

  • Fase 3: Vochtverlies

    Op dag 4 of 5 van de koortslip barsten de blaasjes meestal open, gaan ze lekken en vormen ze pijnlijke zweertjes. Open zweertjes zijn rood en ondiep. Houd er rekening mee dat een koortslip in deze fase het meest besmettelijk is. De blootliggende en verzweerde zweertjes beginnen nu te korstvorming te vertonen, terwijl je lichaam het genezingsproces start.

  • Fase 4: Korstvorming

    Rond dag 5-8 van een uitbraak zijn er waarschijnlijk korstjes ontstaan. De zweertjes zijn opgedroogd en er is een korstje ontstaan, wat jeuk en pijnlijke kloven veroorzaakt. Wanneer de blaasjes opdrogen zonder open te barsten, zien de korstjes er geel of bruin uit.

  • Fase 5: Genezing

    De laatste fase van een koortslip is de genezingsfase. Zodra het afweersysteem van je lichaam het virus heeft bestreden, beginnen de korstjes af te vallen en geneest de koortslip. Probeer te voorkomen dat je de korstjes eraf haalt, want dan moet het genezingsproces opnieuw beginnen. Bij de meeste mensen geneest een koortslip binnen 8 tot 10 dagen na het optreden van de symptomen. Een koortslip laat doorgaans geen littekens achter.

woman putting on chapstick

Vrouw in winterkleding die buiten lippenbalsem aanbrengt.

Kan een koortslip worden genezen?

Aangezien het virus na de eerste uitbraak nooit meer uit je lichaam verdwijnt, kan het niet worden genezen, maar de symptomen kunnen wel worden behandeld. Tot enkele uren of een dag voordat de koortslip verschijnt, voel je waarschijnlijk een tintelend of jeukend gevoel rond de lippen.

Compeed® Patches tegen een koortslip kunnen helpen om te voorkomen dat de koortslip en korstvorming ernstiger wordt, en om een snelle genezing in de hand te werken. Ze bevatten actieve hydrocolloïde geltechnologie die is ontwikkeld om een koortslip snel te genezen. Omdat deze patches zijn ontworpen om discreet te zijn, voorkomen Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip bovendien dat je je beschaamd moet voelen in het openbaar[2]. Je kunt deze patches in elk stadium van een opstoot gebruiken. Het algemene principe blijft: hoe eerder, hoe beter. Compeed® discreet genezende patches tegen een koortslip helpen niet alleen je koortslip snel te genezen, maar verlichten ook de pijn en vermindert het risico op besmetting van de wond. Door een beschermende barrière te vormen, helpt de pleister effectief het risico op verspreiding van het virus naar andere mensen te verminderen. Deze pleisters zijn zeer effectief gebleken voor de behandeling van herpes labialis en beschermen tegelijkertijd je wond tegen externe omgevingsfactoren.

Een andere optie is het gebruik van antivirale geneesmiddelen om de vermenigvuldiging van het virus te stoppen en zo de ontwikkeling van koortslip te voorkomen, of in ieder geval hun omvang en de genezingstijd te verminderen. Antivirale middelen voor de behandeling van een koortslip zijn meestal verkrijgbaar in de vorm van pillen of crèmes.

Waarschuwing voor baby's en mensen met een zwak immuunsysteem

Volwassenen die een koortslip hebben, moeten voorzichtig zijn met het kussen van baby’s of het aanraken van de koortslip om twee redenen.

Een koortslip is over het algemeen vrij onschadelijk, maar ze kunnen ernstig worden bij mensen waarvan het immuunsysteem nog niet volledig ontwikkeld is. Het immuunsysteem beschermt meestal het lichaam tegen infecties. Een persoon met een zwak immuunsysteem krijgt waarschijnlijk ernstigere infecties dan de meeste andere mensen. In deze context kan het koortslipvirus gevaarlijk zijn voor baby’s jonger dan 6 maanden.

Als de baby eenmaal besmet wordt, zal hij voor de rest van zijn leven gevoelig zijn een koortslip.

Dezelfde voorzorgsmaatregel moet worden genomen voor mensen die lijden aan hiv (humaan immunodeficiëntievirus) en voor mensen die lijden aan kanker en die worden behandeld met chemotherapie.

Het is daarom belangrijk om bijzonder waakzaam te blijven ten aanzien van deze mensen en de nodige maatregelen te nemen om te voorkomen dat ze met HSV worden besmet.

Bronnen:
  1. World Health Organization – Herpes simplex virus (January 2017) – https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus

  2. Karlsmark T et al. Randomized clinical study comparing Compeed® Cold Sore Discreet Healing Patch to acyclovir cream 5% in the treatment of herpes simplex labialis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2008 Nov;22(10):1184-92. doi: 10.1111/j.1468-3083.2008.02761.x

 
Delen

Vind je dit artikel leuk?

Beoordeel dit artikel als u het nuttig vindt.

Gerelateerde artikelen